Szkolenie BHP dla pracodawcy – czy właściciel firmy musi je przejść

Wielu przedsiębiorców pilnuje szkoleń BHP swoich pracowników, ale zapomina o sobie. Tymczasem szkolenie BHP dla pracodawcy to obowiązek wynikający wprost z Kodeksu pracy, a jego brak jest jedną z częstszych nieprawidłowości wykrywanych podczas kontroli PIP w małych firmach.

Z tego artykułu dowiesz się, kiedy właściciel firmy musi przejść szkolenie BHP, jak często je powtarzać, ile trwa, czym różni się od szkolenia dla pracodawcy wykonującego samodzielnie zadania służby BHP i jakie kary grożą za zaniedbanie tego obowiązku.

Szkolenie BHP dla pracodawcy – podstawa prawna

Punktem wyjścia jest art. 207 § 3 KP: pracodawca oraz osoba kierująca pracownikami są obowiązani znać, w zakresie niezbędnym do wykonywania ciążących na nich obowiązków, przepisy o ochronie pracy, w tym przepisy oraz zasady bezpieczeństwa i higieny pracy. Kodeks w art. 237(3) KP nakłada też na pracodawcę obowiązek odbycia szkolenia w dziedzinie BHP i okresowego jego powtarzania.

Szczegóły określa rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. To ono wskazuje terminy, minimalny czas trwania oraz program szkolenia okresowego dla pracodawców i innych osób kierujących pracownikami.

Kogo dotyczy obowiązek

• Właściciela firmy zatrudniającego pracowników – niezależnie od wielkości firmy, także przy jednym pracowniku.
• Członków zarządu spółki i inne osoby działające w imieniu pracodawcy w sprawach BHP.
• Kierowników i brygadzistów – wszystkie osoby, które kierują pracą innych, przechodzą szkolenie okresowe dla osób kierujących pracownikami.
• Pracodawcę zatrudniającego wyłącznie zleceniobiorców – formalnie nie jest pracodawcą w rozumieniu KP, ale art. 304 KP zobowiązuje go do zapewnienia bezpiecznych warunków pracy osobom pracującym na innej podstawie niż umowa o pracę. Wiedza z zakresu BHP jest więc w praktyce niezbędna. Więcej przeczytasz w artykule czy szkolenie BHP przy umowie zlecenie jest obowiązkowe.

Obowiązek nie dotyczy przedsiębiorcy, który prowadzi jednoosobową działalność i nikogo nie zatrudnia ani nie powierza pracy innym osobom na swoim terenie.

Jak często pracodawca przechodzi szkolenie okresowe BHP

Pracodawca nie przechodzi szkolenia wstępnego w takiej formie jak nowy pracownik. Dla niego kluczowe jest szkolenie okresowe dla pracodawców i innych osób kierujących pracownikami. Zasady są następujące:

• Pierwsze szkolenie okresowe – w ciągu 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy na stanowisku kierowniczym (czyli od momentu, gdy zaczynasz zatrudniać i kierować pracownikami).
• Kolejne szkolenia – nie rzadziej niż raz na 5 lat.
• Minimalny czas trwania – 16 godzin lekcyjnych.
• Forma – kurs, seminarium lub samokształcenie kierowane, czyli także e-learning, jeśli organizator spełnia wymagania rozporządzenia.

Program obejmuje m.in. przepisy prawa pracy w zakresie BHP, organizację i metody kontroli stanu BHP, ocenę ryzyka zawodowego, postępowanie powypadkowe oraz zasady udzielania pierwszej pomocy. Pełne zestawienie terminów dla wszystkich grup znajdziesz w tekście szkolenia okresowe BHP – terminy, częstotliwość i kto musi je przejść.

Po szkoleniu otrzymujesz zaświadczenie o jego ukończeniu. Przechowuj je w firmowej dokumentacji BHP. To pierwszy dokument, o który poprosi inspektor, gdy zapyta o Twoje przygotowanie do pełnienia funkcji pracodawcy.

Pracodawca jako służba BHP – osobne szkolenie

W małych firmach właściciel często sam przejmuje zadania służby BHP, żeby nie zatrudniać specjalisty ani nie podpisywać umowy z firmą zewnętrzną. Kodeks na to pozwala, ale pod warunkami określonymi w art. 237(11) KP.

Kiedy pracodawca może sam pełnić zadania służby BHP

• zatrudnia do 10 pracowników, albo
• zatrudnia do 50 pracowników i jest zaliczony do grupy działalności, dla której ustalono nie wyższą niż trzecia kategorię ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu wypadkowym,
• oraz ukończył szkolenie niezbędne do wykonywania zadań służby BHP.

To szkolenie jest czymś innym niż szkolenie okresowe pracodawcy. Jego program jest szerszy i przygotowuje do samodzielnego prowadzenia spraw BHP w firmie: przeprowadzania kontroli warunków pracy, udziału w ocenie ryzyka, prowadzenia rejestrów i postępowania powypadkowego. Uwaga: ukończenie szkolenia dla pracodawców wykonujących zadania służby BHP nie zwalnia z obowiązku okresowego szkolenia dla pracodawców.

Jeżeli Twoja firma przekracza te progi, musisz powierzyć zadania służby BHP pracownikowi z odpowiednimi kwalifikacjami albo specjaliście spoza zakładu. Porównanie obu opcji znajdziesz w artykule kiedy w firmie jest potrzebny bhpowiec, a wymagania kwalifikacyjne w tekście służba BHP – kiedy obowiązkowa, kwalifikacje i kary za brak.

Co pracodawca musi zrobić po szkoleniu

Samo zaświadczenie to dopiero początek. Wiedza ze szkolenia ma się przełożyć na dokumentację i organizację pracy w firmie. Pracodawca wykonujący sam zadania służby BHP powinien w szczególności:

1. Przeprowadzać okresowe kontrole warunków pracy i dokumentować je, na przykład za pomocą wzoru protokół kontroli stanu BHP.
2. Prowadzić ewidencję przeprowadzonych kontroli i zaleceń, np. w rejestrze kontroli stanu BHP.
3. Organizować szkolenia wstępne i okresowe pracowników oraz zbierać potwierdzenia, takie jak oświadczenie pracownika o odbyciu szkolenia BHP.
4. Wprowadzić instrukcje BHP na stanowiskach pracy formalnym aktem wewnętrznym, np. zarządzeniem w sprawie wprowadzenia instrukcji BHP.
5. Zadbać o szkolenie pracowników cudzoziemców w zrozumiałym dla nich języku, np. przez szkolenie wstępne BHP w języku angielskim.

Czy pracodawca może sam szkolić pracowników

To częste pytanie właścicieli małych firm. Odpowiedź zależy od rodzaju szkolenia. Szkolenie wstępne składa się z dwóch części: instruktażu ogólnego i instruktażu stanowiskowego, a każdą z nich może prowadzić inna osoba.

• Instruktaż ogólny – może go przeprowadzić pracownik służby BHP, osoba wykonująca zadania tej służby albo pracodawca, który sam wykonuje zadania służby BHP. Pracodawca może też wyznaczyć do tego pracownika, który ma aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia BHP.
• Instruktaż stanowiskowy – prowadzi go osoba kierująca pracownikami albo pracodawca, pod warunkiem że ma odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz jest przeszkolona w zakresie metod prowadzenia instruktażu stanowiskowego.
• Szkolenia okresowe pracowników – organizuje je jednostka uprawniona do prowadzenia szkoleń w dziedzinie BHP albo pracodawca, ale wtedy musi spełniać wymagania rozporządzenia dotyczące programu, wykładowców i dokumentacji.

W praktyce właściciel małej firmy, który ukończył szkolenie do wykonywania zadań służby BHP, może przeprowadzać instruktaż ogólny nowych pracowników. To spora oszczędność czasu, ale wymaga starannego dokumentowania każdego szkolenia w aktach osobowych.

Kary za brak szkolenia BHP pracodawcy

Brak szkolenia okresowego pracodawcy to naruszenie przepisów i zasad BHP, które jest wykroczeniem z art. 283 § 1 KP. Inspektor PIP może nałożyć mandat od 1000 do 2000 zł, a w przypadku pracodawcy ukaranego wcześniej co najmniej dwukrotnie za podobne wykroczenie do 5000 zł. Jeśli sprawa trafi do sądu, grzywna może wynieść do 30 000 zł.

Dużo poważniejsze są skutki pośrednie. Gdy w firmie dojdzie do wypadku, brak przeszkolenia pracodawcy jest mocnym argumentem przeciwko niemu w postępowaniu powypadkowym, w sporze z ZUS i w ewentualnym postępowaniu karnym z art. 220 Kodeksu karnego. Inspektor może też wydać nakaz lub wystąpienie, w którym zobowiąże pracodawcę do odbycia szkolenia w wyznaczonym terminie. Więcej o konsekwencjach przeczytasz w tekście kara za brak szkolenia BHP – mandaty, grzywny i odpowiedzialność pracodawcy.

Najczęstsze pytania pracodawców

Czy szkolenie BHP pracodawcy można zrobić online

Tak. Rozporządzenie dopuszcza samokształcenie kierowane, czyli szkolenie z materiałami przygotowanymi przez organizatora, konsultacjami i egzaminem. Ważne, żeby organizator był uprawniony do prowadzenia szkoleń BHP, a program obejmował wymagane 16 godzin lekcyjnych.

Czy wspólnik spółki z o.o. musi przejść szkolenie

Obowiązek dotyczy osób, które faktycznie kierują pracownikami lub działają w imieniu pracodawcy w sprawach BHP, czyli zwykle członków zarządu. Wspólnik, który nie zarządza firmą ani nie kieruje pracą innych, nie musi przechodzić szkolenia okresowego dla pracodawców.

Co jeśli zatrudniłem pierwszego pracownika rok temu i nie mam szkolenia

Termin 6 miesięcy już minął, więc trzeba jak najszybciej odbyć szkolenie okresowe. Do czasu jego ukończenia jesteś narażony na mandat podczas kontroli, dlatego nie odkładaj tego na później.

Podsumowanie

Szkolenie BHP dla pracodawcy jest obowiązkowe dla każdego właściciela firmy, który zatrudnia pracowników. Pierwsze szkolenie okresowe trzeba odbyć w ciągu 6 miesięcy, a następnie powtarzać je co najmniej raz na 5 lat. Jeśli chcesz sam pełnić zadania służby BHP, potrzebujesz dodatkowego szkolenia i musisz zmieścić się w progach z art. 237(11) KP. Zadbaj o to wcześniej, bo podczas kontroli PIP brak zaświadczenia trudno wytłumaczyć.

Uporządkuj dokumentację BHP z bhpomocnik.pl

Po szkoleniu zostaje praktyka: protokoły kontroli, rejestry, oświadczenia pracowników i instrukcje stanowiskowe. W sklepie bhpomocnik.pl znajdziesz gotowe wzory dokumentów BHP, oceny ryzyka zawodowego i instrukcje dla stanowisk, które pobierzesz od razu po zakupie i dopasujesz do swojej firmy.