Bezpieczeństwo i higiena pracy to nie tylko formalność, ale obowiązek wynikający bezpośrednio z przepisów prawa pracy. Wielu przedsiębiorców zastanawia się jednak, kiedy w firmie jest potrzebny bhpowiec i od jakiego momentu zatrudnienie specjalisty ds. BHP staje się konieczne.
W tym artykule wyjaśniamy:
- kiedy bhpowiec jest obowiązkowy,
- jakie są progi zatrudnienia,
- kiedy można skorzystać z outsourcingu BHP,
- oraz jakie kary grożą za brak służby BHP.
Czy każda firma musi mieć bhpowca?
Nie każda firma musi zatrudniać specjalistę BHP na etat. Jednak każdy pracodawca – niezależnie od wielkości firmy – ponosi pełną odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy.
Oznacza to, że:
- nawet jednoosobowa działalność zatrudniająca pracownika musi spełniać wymagania BHP,
- ale sposób realizacji tych obowiązków zależy od liczby pracowników i rodzaju działalności.
Od ilu pracowników bhpowiec jest obowiązkowy?
Najważniejszym kryterium jest liczba zatrudnionych pracowników.
Do 10 pracowników
Pracodawca może sam wykonywać zadania służby BHP, jeśli:
- ukończy odpowiednie szkolenie,
- działalność nie wiąże się z wysokim ryzykiem zawodowym.
Od 10 do 100 pracowników
W tym zakresie pracodawca:
- nie musi tworzyć etatu BHP,
- może powierzyć zadania:
- wyznaczonemu pracownikowi,
- lub zewnętrznej firmie BHP.
To właśnie dlatego outsourcing BHP jest tak popularny w małych i średnich przedsiębiorstwach.
Powyżej 100 pracowników
Po przekroczeniu 100 zatrudnionych pojawia się obowiązek utworzenia służby BHP w strukturze firmy.
Oznacza to konieczność:
- powołania specjalisty BHP,
- zapewnienia mu odpowiednich warunków do wykonywania funkcji doradczo-kontrolnej.
Powyżej 600 pracowników
W bardzo dużych zakładach pracy przepisy wymagają zwiększenia liczby specjalistów – co najmniej jeden pracownik służby BHP powinien przypadać na każde 600 osób zatrudnionych.
Kiedy pracodawca może sam pełnić funkcję bhpowca?
Prawo dopuszcza taką możliwość, ale tylko w określonych przypadkach. Pracodawca może sam wykonywać zadania służby BHP, jeżeli:
- zatrudnia do 10 pracowników,
- lub do 50 pracowników w działalności o niskim poziomie zagrożeń,
- ukończył szkolenie dla pracodawców wykonujących zadania służby BHP.
W praktyce oznacza to, że w mikrofirmach bhpowiec nie jest obowiązkowy – ale obowiązki BHP nadal istnieją i muszą być realizowane.
Outsourcing BHP – kiedy jest najlepszym rozwiązaniem?
Dla firm zatrudniających do 100 pracowników najczęstszym rozwiązaniem jest współpraca z zewnętrzną firmą BHP.
Takie rozwiązanie pozwala:
- obniżyć koszty,
- zapewnić dostęp do specjalistycznej wiedzy,
- uniknąć konieczności tworzenia dodatkowego stanowiska w firmie,
- spełnić wymogi prawne dotyczące tego, kiedy w firmie jest potrzebny bhpowiec.
Outsourcing jest szczególnie popularny w:
- biurach i firmach usługowych,
- fundacjach i organizacjach pozarządowych,
- małych firmach produkcyjnych.
Jakie są zadania służby BHP w firmie?
Służba BHP nie jest jedynie „działem od dokumentów”. Jej rola obejmuje zarówno kontrolę, jak i doradztwo dla pracodawcy.
Do najważniejszych obowiązków specjalisty BHP należą:
- ocena ryzyka zawodowego,
- kontrola warunków pracy,
- udział w ustalaniu przyczyn wypadków,
- opracowywanie instrukcji i procedur,
- prowadzenie szkoleń BHP,
- doradztwo przy zakupie maszyn i organizacji stanowisk pracy.
Dzięki temu pracodawca może realnie zmniejszyć liczbę wypadków i ryzyko odpowiedzialności prawnej.
Kiedy trzeba powołać komisję BHP?
W dużych przedsiębiorstwach obowiązki BHP są jeszcze bardziej rozbudowane.
Zgodnie z Kodeksem pracy:
- pracodawca zatrudniający ponad 250 pracowników ma obowiązek powołać komisję bezpieczeństwa i higieny pracy jako organ doradczy i opiniodawczy.
Komisja składa się z:
- przedstawicieli pracodawcy,
- pracowników,
- służby BHP,
- oraz lekarza medycyny pracy.
Czy umowy zlecenie wliczają się do liczby pracowników?
Do progów zatrudnienia decydujących o obowiązku tworzenia służby BHP wlicza się przede wszystkim osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę.
Umowy cywilnoprawne, takie jak umowa zlecenie, regulowane są przepisami Kodeksu cywilnego i nie stanowią stosunku pracy, dlatego nie są standardowo wliczane do liczby pracowników.
Nie oznacza to jednak, że pracodawca nie ponosi wobec nich obowiązków w zakresie zapewnienia bezpiecznych warunków pracy.
Jakie kary grożą za brak służby BHP?
Niewywiązanie się z obowiązków BHP może prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych.
Zgodnie z art. 283 Kodeksu pracy:
- osoba odpowiedzialna za stan BHP, która nie przestrzega przepisów, podlega karze grzywny od 1000 do 30 000 zł.
Kary mogą zostać nałożone m.in. za:
- brak służby BHP mimo obowiązku,
- brak szkoleń BHP,
- brak oceny ryzyka zawodowego,
- nieprowadzenie dokumentacji powypadkowej.
Dlaczego warto mieć bhpowca nawet wtedy, gdy nie jest wymagany?
Wiele firm decyduje się na współpracę ze specjalistą BHP mimo braku formalnego obowiązku. Powody są praktyczne:
- zmniejszenie ryzyka wypadków,
- lepsze przygotowanie do kontroli PIP,
- spełnienie wymagań kontrahentów i audytów,
- ochrona pracodawcy przed odpowiedzialnością karną i finansową.
Podsumowanie – kiedy w firmie jest potrzebny bhpowiec?
Specjalista BHP jest obowiązkowy, gdy:
- firma zatrudnia ponad 100 pracowników,
- lub gdy inspektor pracy nakaże jego powołanie ze względu na zagrożenia.
Jednak nawet mniejsze firmy powinny rozważyć współpracę z profesjonalną firmą BHP, ponieważ:
- odpowiedzialność za bezpieczeństwo pracowników zawsze spoczywa na pracodawcy,
- a koszty wypadku przy pracy są zwykle wielokrotnie wyższe niż koszt obsługi BHP.
Nowe artykuły o BHP – obserwuj, aby ich nie przegapić
Na stronie publikowane są aktualne informacje o przepisach, interpretacjach oraz praktyczne wyjaśnienia zagadnień z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.
Aby otrzymywać powiadomienia o nowych artykułach, warto obserwować profile w mediach społecznościowych na Instagramie i Facebooku.