Tak, ocena ryzyka zawodowego jest obowiązkowa dla każdego pracodawcy zatrudniającego pracowników – niezależnie od formy prawnej firmy i liczby zatrudnionych. Dokument musi być sporządzony dla każdego stanowiska pracy, na którym wykonywana jest praca powodująca powstawanie ryzyka zawodowego. Podstawą prawną jest art. 226 Kodeksu pracy oraz §39 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Nie ma progu zatrudnienia, poniżej którego obowiązek znika. Jeżeli firma zatrudnia choćby jednego pracownika na umowę o pracę, ocena ryzyka musi istnieć. Dotyczy to również spółek jednoosobowych, w których zatrudniona jest choćby księgowa na etat czy pracownik biurowy na pół etatu.
Dla jakich stanowisk trzeba przygotować ocenę ryzyka
Ocena ryzyka zawodowego jest przygotowywana dla stanowiska pracy, nie dla konkretnej osoby. Jeżeli w firmie pracują trzy kasjerki, jeden dokument obejmuje całe to stanowisko. Jeżeli jednak kasjerka na jednym punkcie sprzedaży obsługuje wyłącznie kasę, a na drugim także przyjmuje dostawy z magazynu, są to formalnie dwa różne stanowiska i dokumenty powinny być osobne.
Ocena musi obejmować m.in.:
- stanowiska pracowników fizycznych (produkcja, magazyn, budowa, warsztat),
- stanowiska biurowe (praca przy monitorze – dodatkowe wymogi z rozporządzenia z 1 grudnia 1998 r.),
- stanowiska kierowców (transport, dostawy, przedstawiciele handlowi),
- stanowiska sprzedażowe (kasa, sala sprzedaży, obsługa klienta),
- stanowiska w gastronomii i hotelarstwie,
- stanowiska usługowe (fryzjer, kosmetyczka, mechanik, konserwator).
W praktyce nie ma zawodu, w którym pracownik nie ma kontaktu z żadnym zagrożeniem. Nawet praca biurowa wiąże się z obciążeniami statycznymi układu ruchu, wysiłkiem wzrokowym i stresem psychospołecznym.
Kto sporządza ocenę ryzyka
Odpowiedzialność za posiadanie i aktualność oceny ryzyka zawsze spoczywa na pracodawcy (art. 226 KP). Sporządzenie dokumentu może wykonać:
- sam pracodawca, jeżeli ma kompetencje BHP,
- służba BHP w firmie (obowiązkowa przy zatrudnieniu powyżej 100 osób – art. 237(11) §1 KP),
- pracownik wyznaczony przez pracodawcę do zadań służby BHP (w firmach do 10 pracowników sam pracodawca po ukończonym szkoleniu),
- zewnętrzna firma świadcząca usługi BHP (najczęstsza praktyka w małych i średnich firmach).
Wybór ścieżki zależy od wielkości firmy i branży. W firmie 5-osobowej pracodawca może zrobić to samodzielnie po odpowiednim szkoleniu. W zakładzie produkcyjnym z 50 pracownikami i wieloma stanowiskami warto powierzyć to specjaliście, bo dokument musi wytrzymać kontrolę PIP.
Co musi zawierać ocena ryzyka
Zgodnie z §39a rozporządzenia BHP dokument powinien zawierać co najmniej:
- opis ocenianego stanowiska (wykonywane czynności, stosowane narzędzia, materiały, wyposażenie),
- listę zidentyfikowanych zagrożeń,
- oszacowanie ryzyka dla każdego zagrożenia (najczęściej metodą PN-N-18002 albo Risk Score),
- środki profilaktyczne ograniczające ryzyko,
- datę sporządzenia i dane osoby sporządzającej.
Sam poziom ryzyka to za mało. Ocena musi wskazywać, co pracodawca robi, żeby to ryzyko obniżyć – środki techniczne, organizacyjne i indywidualne.
Co grozi za brak dokumentu
Brak oceny ryzyka zawodowego to wykroczenie z art. 283 §1 Kodeksu pracy – kara grzywny od 2 000 do 60 000 zł. W praktyce PIP nakłada mandaty od 2 000 zł wzwyż i wydaje decyzję nakazującą sporządzenie dokumentacji w wyznaczonym terminie. Przy wypadku brak oceny ryzyka to jeden z pierwszych elementów, którego szuka inspektor pracy.
Potrzebujesz oceny ryzyka dla swojej firmy
Jeżeli w Twojej firmie nie ma dokumentu albo jest, ale nie masz pewności, czy odpowiada aktualnym stanowiskom – mogę przygotować ocenę ryzyka dopasowaną do rzeczywistych warunków pracy. Zapraszam do kontaktu w celu ustalenia zakresu i wyceny.
→ Zamawiam ocenę ryzyka dla mojej firmy
Powiązane: Szkolenie okresowe BHP dla pracodawców → https://bhpomocnik.pl/sklep/szkolenia-online/