Dom pomocy spolecznej (DPS) to miejsce pracy o wyjatkowo wysokim ryzyku zawodowym – opiekunowie co dzien naraZeni sa na agresje podopiecznych, biologiczne czynniki zakazne, przeciazenia fizyczne przy pielegnacji i intensywny stres psychologiczny. BHP w domu pomocy spolecznej wymaga zatem szczegolnej uwagi ze strony kierownictwa placowki. Zaniedbania w tym obszarze to nie tylko kary PIP do 30 000 zl, ale przede wszystkim realne zagrozenie dla zdrowia pracownikow.
Glowne zagrozenia BHP w pracy opiekuna w DPS
Opiekunowie i pielegniarze pracujacy w domach pomocy spolecznej naraZeni sa na cztery zasadnicze grupy zagrozen. Po pierwsze, zagrozenia biologiczne – kontakt z krwia, mocz, kalem i innymi plynami ustrojowymi podopiecznych stwarza ryzyko zarazenia wirusami HBV, HCV, HIV i innymi patogenami. Po drugie, zagrozenia ergonomiczne – podnoszenie i przenoszenie podopiecznych, zmiany pozycji i kapiele wymagaja znacznego wysilku fizycznego. Po trzecie, zagrozenie psychospoleczne – agresja podopiecznych (werbalna i fizyczna) oraz przewlekly stres moga prowadzic do wypalenia zawodowego. Po czwarte, zagrozenia chemiczne – kontakt ze srodkami dezynfekujacymi i pioraca.
Akty prawne regulujace BHP w DPS
BHP w domach pomocy spolecznej reguluja przede wszystkim: Ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy spolecznej, Rozporzadzenie MPS z 19 pazdziernika 2005 r. w sprawie domow pomocy spolecznej oraz ogolne przepisy bhp z Kodeksu pracy. Placowki DPS podlegaja kontroli zarowno PIP jak i Sanepid, a takze Regionalnych Osrodkow Polityki Spolecznej. Niespelnianie standardow opiekunczo-leczniczych moze prowadzic do cofniecia zezwolenia na prowadzenie DPS.
Zagrozenia biologiczne w DPS – ochrona opiekunow
Praca z podopiecznymi wymagajacymi pelnej opieki naraZa pracownikow na czynniki biologiczne grupy 2-3. Pracodawca musi zapewnic: obowiazowe szczepienia przeciwko HBV (zapaleniu watroby B), politike stosowania srodkow ochrony indywidualnej przy kazdym kontakcie z plynami ustrojowymi, procedure postepowania poekspozycyjnego (po zaklUciu, kontakcie z krwia) i regularne szkolenia z zasad bezpieczenstwa biologicznego.
Minimalne wyposaZenie ochronne to: rekawice jednorazowe (lateksowe lub nitrylowe) przy kazdej czynosci pielegnacyjnej, fartuch ochronny przy procedurach o wysokim ryzyku brudnienia, maska chirurgiczna przy podejrzeniu zakazen drog oddechowych u podopiecznego. Srodki ochrony indywidualnej musza byc dostepne w kazdym pokoju lub dyZurce.
Choroby zawodowe opiekunow w DPS
Do chorob zawodowych najczesciej wystepujacych u pracownikow DPS naleZa: kontaktowe zapalenie skory (od dezynfektantow i rekawic lateksowych), choroby zakazne nabyte od podopiecznych, choroby kregoslupa i ukladu miesniowo-szkieletowego od przeciazen fizycznych. Pracodawca musi prowadzic rejestr chorob zawodowych i zglaszac podejrzenia chorob zawodowych do lekarza medycyny pracy i Sanepid.
Bezpieczne przenoszenie podopiecznych – ergonomia w DPS
Podnoszenie i przenoszenie podopiecznych to jedna z glownych przyczyn chorob zawodowych w DPS. Pracodawca jest zobowiazany zapewnic sprzet mechanizujacy prace: podniosniki elektryczne (np. Hoyer lift), poizlizgowe podkladki, pasy i deski transferowe, a takze ergonomiczne lozka z regulowanq wysokoscia. Zgodnie z normami dzwigania z Rozporzadzenia MPiPS, kobiety nie powinny samodzielnie dzwigac wiecej niz 12 kg w ciaglej pracy.
Opiekunowie musza byc przeszkoleni z prawidlowych technik przenoszenia podopiecznych z uzyciem dostepnego sprzetu. Szkolenia z ergonomii powinny byc regularnie powtarzane – szczegolnie po zatrudnieniu nowych pracownikow. Pracownicy, ktorzy nie stosuja wlasciwych technik, sa naraZeni na nagly uraz kregoslupa, ktory jest kwalifikowany jako wypadek przy pracy.
Agresja podopiecznych – ochrona pracownikow DPS
Agresja podopiecznych z zaburzeniami demencyjnymi, psychicznymi lub uzaleZnieniami jest jednym z najtrudniejszych zagrozen w DPS. Pracodawca musi: przeprowadzic szkolenie pracownikow z technik deeskalacji i ochrony przed agresja, opracowac procedure postepowania w przypadku ataku agresywnego podopiecznego i zapewnic pracownikom wsparcie psychologiczne po trudnych zdarzeniach.
Atak agresywnego podopiecznego powodujacy uszczerbek na zdrowiu pracownika moze byc kwalifikowany jako wypadek przy pracy – z pelnymi skutkami prawnoubezpieczeniowymi. Pracodawca musi prowadzic rejestr zdarzen i wypadkow zwiazanych z agresja podopiecznych, aby identyfikowac sytuacje wysokiego ryzyka i wprowadzac srodki prewencyjne.
Wypalenie zawodowe i stres w pracy DPS
Intensywna praca emocjonalna, czesta eksposycja na cierpienie i smierc podopiecznych oraz przewlekly stres prowadza do wypalenia zawodowego wyjatkowo szybko w tym sektorze. Pracodawca powinien wdroZyc systemy wsparcia psychologicznego: regularne superwizje grupowe, dostep do psychologa, rotacje zadaniowa i przerwy regeneracyjne. Zatrudnianie pracownikow z orzeczeniem o niepelnospr awnosci w DPS wymaga dodatkowo zaangazowania warunkow pracy do mozliwosci psychofizycznych pracownika.
Dokumentacja BHP dla DPS
Kompletna dokumentacja BHP dla DPS obejmuje: ocene ryzyka zawodowego dla opiekuna i pielegniarki, instrukcje stanowiskowe BHP, procedure postepowania poekspozycyjnego, rejestr szczepien pracownikow, ewidencje szkonlen i srodkow ochrony indywidualnej, rejestr czynnikow szkodliwych i Zarzadzenie w sprawie instrukcji BHP.
Wzor Oceny Ryzyka Zawodowego dla opiekuna w DPS to idealny punkt wyjscia – zawiera gotowa inventaryzacje zagrozen charakterystycznych dla tej branzy. Uzupelnij ja o Ocene Ryzyka dla technika sterylizacji medycznej w odniesieniu do zagrozen biologicznych.
Podsumowanie
BHP w domu pomocy spolecznej wymaga uwzglednienia czterech glownych grup zagrozen: biologicznych (szczepienia, srodki ochrony, postepowanie poekspozycyjne), ergonomicznych (sprzet do przenoszenia, szkolenia z technik), psychospolecznych (agresja, wypalenie, wsparcie psychologiczne) i chemicznych (dezynfektanty, karty SDS). Kompleksowa dokumentacja BHP chroni zarowno pracownikow jak i pracodawce przed skutkami uchybien podczas kontroli PIP i Sanepid.
Gotowe dokumenty BHP dla DPS
Pobierz wzory z bhpomocnik.pl: Ocena Ryzyka dla opiekuna w DPS, Ocena Ryzyka dla technika sterylizacji medycznej i Zarzadzenie w sprawie instrukcji BHP. Dokumenty sa edytowalne, do pobrania po zakupie.