Ekipa remontowa w twoim zakładzie, serwisanci maszyn, firmy sprzątające, dostawcy montujący instalacje – to wszystko wykonawcy zewnętrzni pracujący na terenie twojego obiektu. I to ty, jako pracodawca-gospodarz, ponosisz współodpowiedzialność za bezpieczne warunki ich pracy. Art. 208 Kodeksu pracy nie pozostawia złudzeń – gdy w jednym miejscu pracują pracownicy kilku pracodawców, każdy z nich ma obowiązki BHP, a gospodarz terenu – obowiązek powołania koordynatora. Nadzór nad wykonawcami zewnętrznymi to systemowy obowiązek, nie formalność. W tym poradniku jak go zorganizować.
Podstawa prawna – art. 208 Kodeksu pracy
- Art. 208 KP – gdy w tym samym miejscu wykonują pracę pracownicy różnych pracodawców, każdy z pracodawców jest zobowiązany do wyznaczenia koordynatora sprawującego nadzór nad bezpieczeństwem
- Art. 207 KP – odpowiedzialność pracodawcy za bezpieczeństwo i higienę pracy
- Art. 304 KP – obowiązki BHP pracodawcy wobec osób niebędących jego pracownikami (zleceniobiorcy, samozatrudnieni)
- Rozporządzenie MPiPS z 26 września 1997 r. § 3 – obowiązek przekazania informacji o zagrożeniach firmom zewnętrznym
Koordynator BHP – kto i jakie zadania
Kiedy wyznaczenie koordynatora jest obowiązkowe
- Zawsze gdy w tym samym miejscu i czasie pracują pracownicy różnych pracodawców
- Jednoosobowa firma zewnętrzna (samozatrudniony) – też wymaga koordynacji
- Krótkotrwałe zlecenie (np. przegląd klimatyzacji) – formalnie też wymaga, praktycznie realizowane przez przekazanie instrukcji i wskazanie opiekuna
Zadania koordynatora
- Nadzorowanie przestrzegania przepisów BHP przez wszystkich pracowników na placu budowy/terenie zakładu
- Dbanie o stosowanie zasad BHP przez firmy zewnętrzne w trakcie pracy
- Wstrzymywanie robót niebezpiecznych do czasu usunięcia zagrożenia
- Aktualizacja planu BIOZ przy zmianie zakresu prac
- Koordynacja ewakuacji w razie zagrożenia
Koordynator BHP to nie to samo co kierownik budowy – to osoba ds. bezpieczeństwa pracy. Przy pracach szczególnie niebezpiecznych – koordynator jest absolutnie wymagany. Więcej we wpisie o pracach szczególnie niebezpiecznych.
Instrukcja dla firm zewnętrznych
Przed dopuszczeniem firmy zewnętrznej do pracy na terenie zakładu pracodawca-gospodarz musi pisemnie poinformować o zagrożeniach. W naszym sklepie dostępna jest Instrukcja BHP dla firm zewnętrznych wykonujących prace na terenie zakładu – wzór dokumentu gotowy do wdrożenia.
- Wykaz zagrożeń w zakładzie (strefy ATEX, materiały niebezpieczne, prace szczególnie niebezpieczne)
- Zasady poruszania się po terenie (drogi, strefy ograniczonego dostępu)
- Procedury alarmowe i zasady ewakuacji
- Wymagane SOI na terenie zakładu
- Osoby kontaktowe i sposób zgłaszania incydentów
- Potwierdzenie podpisem przedstawiciela firmy zewnętrznej
Szkolenie wstępne BHP dla pracowników zewnętrznych
- Instruktaż ogólny BHP – realizowany przez służbę BHP zakładu lub koordynatora przed pierwszym wejściem na teren
- Instruktaż stanowiskowy – wykonuje pracodawca firmy zewnętrznej dla swoich pracowników
- Dokumentacja szkolenia – lista obecności z podpisami, przechowywana przez zakład-gospodarz
- Szkolenie periodyczne – odpowiedzialność pracodawcy firmy zewnętrznej
Zasady szkoleń BHP dla wszystkich pracowników – we wpisie o szkoleniach okresowych BHP. Każda firma zewnętrzna powinna mieć aktualne szkolenia swoich pracowników – zweryfikuj to przed dopuszczeniem do pracy.
Umowa o koordynację BHP
- Art. 208 KP wymaga uzgodnienia zasad BHP i wskazania koordynatora – najlepiej na piśmie
- Umowa o koordynację BHP (odrębna lub jako aneks do umowy o roboty) powinna zawierać:
- Dane koordynatora i zakres jego uprawnień
- Podział odpowiedzialności za poszczególne obszary terenu
- Zasady wstrzymywania prac niebezpiecznych
- Sposób postępowania przy wypadku na terenie zakładu
Wypadek pracownika zewnętrznego – odpowiedzialność
Wypadek pracownika firmy zewnętrznej na terenie twojego zakładu – kto prowadzi dochodzenie i kto odpowiada? Szczegóły we wpisie o wypadku przy pracy.
- Dochodzenie powypadkowe – prowadzi pracodawca poszkodowanego (firma zewnętrzna)
- Pracodawca-gospodarz jest zobowiązany do udziału i udostępnienia informacji o warunkach na terenie zakładu
- Odpowiedzialność cywilna – pracodawca-gospodarz może odpowiadać jeśli zaniedbał obowiązki koordynacji
- Protokół powypadkowy – kopia trafia do pracodawcy-gospodarza
- Ukrycie informacji o zagrożeniu – naruszenie art. 208 KP, odpowiedzialność karna pracodawcy
Prace szczególnie niebezpieczne firm zewnętrznych
- Remont dachu, prace na wysokości – wymagają planu BIOZ i nadzoru koordynatora
- Prace elektryczne (przegląd instalacji, wymiana rozdzielni) – firma musi mieć uprawnienia SEP
- Prace spawalnicze lub w strefach ATEX – zezwolenie na pracę (permit to work)
- Wejście do zbiorników i przestrzeni zamkniętych – procedury zamknięte, minimum 2 osoby
Checklist przy dopuszczeniu firmy zewnętrznej
- Weryfikacja aktualnych szkoleń BHP pracowników firmy zewnętrznej
- Sprawdzenie aktualnych badań lekarskich
- Podpisanie instrukcji o zagrożeniach w zakładzie
- Instruktaż ogólny BHP z dokumentacją
- Wyznaczenie opiekuna/koordynatora ze strony zakładu
- Uzgodnienie obszaru pracy i zakazanych stref
- Przekazanie numerów alarmowych i procedury ewakuacji
- Zapis w wykazie stanowisk pracy o obecności firm zewnętrznych
Podsumowanie
Nadzór nad wykonawcami zewnętrznymi to nie formalność – to obowiązek z art. 208 KP z realnymi konsekwencjami przy jego zaniedbaniu. Koordynator BHP, pisemna instrukcja o zagrożeniach, szkolenie wstępne, umowa o koordynację i weryfikacja kwalifikacji – to system, który musi działać przy każdej firmie zewnętrznej, od jednorazowego serwisu po wielomiesięczny remont. Wypadek pracownika zewnętrznego w twoim zakładzie będzie badany przez PIP z pytaniem, czy dochowałeś obowiązków koordynacyjnych.
Dokumentacja BHP dla firm zewnętrznych z BHPomocnik
W sklepie bhpomocnik.pl: Instrukcja BHP dla firm zewnętrznych – gotowy wzór dokumentu dla każdego zakładu. Uzupełnij go o specyfikę swoich zagrożeń i wdróż jako standard przy każdym wykonawcy. Zajrzyj na bhpomocnik.pl.