Czy ocena ryzyka zawodowego jest obowiazkowa? To jedno z najczesciej zadawanych pytan przez poczatkujacych pracodawcow i wlascicieli firm. Odpowiedz brzmi: tak, bezwarunkowo – i dotyczy kazdego pracodawcy, niezaleznie od branzy, wielkosci firmy czy rodzaju wykonywanych prac. Brak oceny ryzyka to mandat do 30 000 zl i realne ryzyko odpowiedzialnosci karnej. Sprawdz, czego dokladnie wymaga od Ciebie prawo.
Podstawa prawna – art. 226 Kodeksu pracy
Obowiazek przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego wynika wprost z art. 226 Kodeksu pracy. Przepis ten stanowi, ze pracodawca jest obowiazany ocenic i udokumentowac ryzyko zawodowe zwiazane z wykonywana praca, stosowac niezbedne srodki profilaktyczne zmniejszajace ryzyko oraz informowac pracownikow o ryzyku zawodowym, ktore wiaze sie z wykonywaną przez nich pracą. Szczegolowe wymagania dotyczace sposobu przeprowadzenia i dokumentowania oceny ryzyka zawarte sa w rozporzadzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 wrzesnia 1997 r. w sprawie ogolnych przepisow bezpieczenstwa i higieny pracy.
Dla jakich stanowisk ocena ryzyka jest obowiazkowa?
Przepisy nie przewiduja zadnych wyjatkow. Ocena ryzyka zawodowego musi byc przeprowadzona dla kazdego stanowiska pracy – rowniez biurowego, administracyjnego, handlowego czy usługowego. Bledne przekonanie, ze obowiazek ten dotyczy tylko „ciezkich” branzy (budowlanka, przemysl, chemia) jest jednym z najczestszych powodow, dla ktorych pracodawcy z sektora uslug lub handlu sa karani przez PIP. Nawet pracownik wykonujacy tylko prace biurowe jest narazony na zagrozenia: ergonomiczne, psychospoleczne, zwiazane z oswietleniem czy monotonia pracy – i dla jego stanowiska rowniez trzeba sporzadzic dokumentacje.
Kogo dotyczy obowiazek oceny ryzyka?
Obowiazek ciazy na kazdym pracodawcy, tzn. podmiocie (osobie fizycznej lub prawnej), ktory zatrudnia pracownikow na podstawie umowy o prace. Oznacza to, ze przepisy dotycza:
- Jednoosobowych dzialalnosci gospodarczych zatrudniajacych chociaz jednego pracownika
- Spolekkapitalowych i osobowych
- Instytucji publicznych (urzedy, szkoly, szpitale)
- Organizacji pozarzadowych zatrudniajacych pracownikow
- Pracodawcow zagranicznych prowadzacych dzialalnosc w Polsce
Wazna zasada: jesli zatrudniasz pracownikow tymczasowych lub wykonawcow zewnetrznych pracujacych na Twoim terenie, rowniez masz obowiazki BHP wobec nich – w tym obowiazek poinformowania ich o ryzyku na ich stanowiskach. Wiecej o tym mozesz przeczytac w artykule jak prawidlowo spelnic obowiazek oceny ryzyka zawodowego.
Co sie dzieje, jesli pracodawca nie ma oceny ryzyka?
Kontrola Panstwowej Inspekcji Pracy moze pojawic sie w kazdej firmie – planowo lub w wyniku skargi pracownika. Brak oceny ryzyka zawodowego lub jej oczywista nieaktualnosc skutkuje:
- Mandatem do 30 000 zl (art. 283 § 1 KP) – nakladanym przez inspektora PIP
- Grzywna sadowa do 30 000 zl – w trybie wykroczeniowym
- Nakazem PIP – zobowiazaniem do natychmiastowego przeprowadzenia oceny, pod rygorem dalszych sankcji
- Odpowiedzialnoscia karna (art. 220 KK) – jesli brak oceny ryzyka mial zwiazek z wypadkiem przy pracy lub choroba zawodowa
Ocena ryzyka a informowanie pracownikow
Sam fakt sporzadzenia oceny ryzyka nie wyczerpuje obowiazku pracodawcy. Art. 226 KP wprost wskazuje, ze pracownicy musza byc poinformowani o ryzyku zawodowym na swoim stanowisku i o metodach ochrony przed tym ryzykiem. W praktyce oznacza to, ze kazdy pracownik powinien podpisac oswiadczenie o zapoznaniu sie z ocena ryzyka dla swojego stanowiska. Brak takiego podpisu podczas kontroli PIP moze byc traktowany jako naruszenie – nawet jesli sama dokumentacja jest kompletna. Na temat oceny ryzyka warto rowniez przeszkolić kazdego pracownika w ramach szkolenia wstepnego BHP.
Jaka metoda przeprowadzic ocene ryzyka?
Polskie prawo nie narzuca jednej obowiazkowej metody. Najczesciej stosowane sa:
- Metoda PN-N-18002 – polska norma, najpopularniejsza w MSP; punktowa skala prawdopodobienstwaX skutki
- Risk Score – trzy czynniki: prawdopodobienstwo X narazenie X skutki; stosowana glownie w przemysle
- PHA (Preliminary Hazard Analysis) – analiza wstepna zagrozen; popularna dla stanowisk o zlozonym profilu ryzyka
Wybor metody nalezydopracodawcy, ale musi ona byc dostosowana do specyfiki stanowiska. Jesli chcesz miec pewnosc, ze ocena ryzyka dla Twojej firmy jest sporzadzona zgodnie z przepisami, skorzystaj z uslug indywidualnych bhpomocnik.pl lub rozwin swoja wiedze dzięki szkoleniu dla pracodawcow i kadry kierowniczej. Gotowe wzory kart oceny ryzyka dla wybranych stanowisk znajdziesz rowniez w artykule o karcie oceny ryzyka.
Podsumowanie
Ocena ryzyka zawodowego jest obowiazkowa dla kazdego pracodawcy i dla kazdego stanowiska pracy bez wyjatkow. Obowiazek ten wynika z art. 226 Kodeksu pracy i jest egzekwowany przez Panstwowa Inspekcje Pracy. Za brak dokumentacji grozi mandat do 30 000 zl. Jesli Twoja firma nie ma jeszcze aktualnej oceny ryzyka – czas to zmienic.
Zamow ocene ryzyka dla swojej firmy
Nasz zespol specjalistow BHP sporzadza oceny ryzyka zawodowego dla firm z kazdej branzy – indywidualnie, szybko i zgodnie z aktualnymi przepisami. Skontaktuj sie z nami i umow sie na bezplatna konsultacje.