Serwis elektroniki i AGD to miejsce pracy, w ktorym pracodawcy czesto bagatelizuja zagrożenia zawodowe – jednak technicy serwisanci narazeni sa na porazenie pradem, opary chemikaliow, promieniowanie elektromagnetyczne i urazy mechaniczne. Brak odpowiedniej dokumentacji BHP moze skutkowac mandatem PIP od 1 000 do 30 000 zl, nawet w malym zakladzie naprawczym.
Zagrożenia elektryczne – glowne ryzyko w serwisie elektroniki
Praca przy otwartych urzadzeniach elektronicznych pod napieciem to podstawowa czynnosc w serwisie. Zagrożenia elektryczne w serwisie obejmuja:
- Porazenie pradem – juz napiecie 230 V moze byc smiertelne przy spelnieniu niesprzyjajacych warunkow (wilgoc, duzy opor skory); transformatory zasilajace i kondensatory moga byc naładowane nawet po odlaczeniu od sieci
- Kondensatory wysokiego napiecia – w telewizorach, mikrofalowkach, lampach CFL; moga akumulowac napieciaciach do kilku kV; muszac byc rozlądowane przed przystapie niem do naprawy
- Elektrycznosc statyczna – moze niszczyc elementy elektroniczne; wymagane opaski antystatyczne i maty przy pracy z płytami głownymi i podzespołami
Zgodnie z rozporządzeniem MPiPS z 26 wrzesnia 1997 r. oraz normami SEP/PN dotyczacymi prac przy urzadzeniach elektrycznych, pracownicy wykonujacy prace przy napiecie powyzej 50 V AC lub 75 V DC muszac posiadac swiadectwo kwalifikacyjne (uprawnienia elektryczne SEP) – minimum kategoria E do 1 kV. Pracodawca ma obowiazek zapewnic pracownikom odpowiednie szkolenie i uprawnienia.
Narzędzia izolowane i srodki ochrony elektrycznej
Przy pracach przy napiecie wymagane jest uzycie narzedzi izolowanych (wkretaki, szczypce, multimetry z kategoria bezpieczenstwa CAT II lub CAT III dla sieci 230 V) oraz pracy na izolowanych matach lub rusztowan izolacyjnych. Obuwie robocze antystatyczne i fartuchy antystatyczne to obowiazek przy pracy z elektroniką precyzyjna.
Zagrożenia chemiczne – topniki, rozpuszczalniki i metale ciezkie
Lutowanie, czyszczenie plytek i regeneracja podzespołow wiaze sie z uzywaniem substancji chemicznych, czesc z nich o potencjalnie szkodliwym wpływie na zdrowie:
- Topniki lutownicze (fluksy) – zawieraja kolophonium; opary lutowania sa silnym alergenem ukladuzien oddechowych; astma zawodowa to uznaną choroba zawodowa lutownikow
- Cyna (stop cyny z olowiem Sn60Pb40) – starszy stop zawiera olów; vapory przy przegrzaniu; nowe urzadzenia powinny uzywac bezolowiowych StopSn/Ag/Cu, ale serwis starszego sprzetu nadal obejmuje olów
- Izopropanol i inne rozpuszczalniki – do czyszczenia plytek; LZO; wymaga wentylacji i srodkow ochrony rak
- Pasty termoprzewodzace (z zawartoscia srebra lub tlenku glinu) – latwopalne lub draznące przy kontakcie z oczami
Stanowisko lutowania musi byc wyposażone w odciag dymow lutowniczych – małe, biurkowe odciagi (filtr HEPA + wegle aktywne) lub wentylacja wywiewna nad stołem. Pracodawca musi dostarczyc karty charakterystyki wszystkich uzywanych substancji i umozliwic pracownikom zapoznanie sie z nimi. Wiecej o przepisach dotyczacych substancji chemicznych w miejscu pracy znajdziesz w artykule Co powinna zawierac instrukcja BHP.
Promieniowanie – monitory, mikrofale i urządzenia medyczne
Serwis AGD obejmuje rowniez urzadzenia generujace promieniowanie:
- Kuchenki mikrofalowe – przy serwisowaniu z otwartymi drzwiami lub uszkodzonym uszczelnieniem emituja promieniowanie mikrofalowe; konieczny detektor przeciekow mikrofalowych i zakaz uruchamiania z otwartymi drzwiami
- Monitory CRT (przestarzałe) – emituja promieniowanie rentgenowskie przy napieniach powyzej 25 kV; praca ze starymi telewizorami wymaga szczegolnej ostroznosci
- Pola elektromagnetyczne z zasilacze impulsowych i transformatorow – przy pracy przez wiele godzin w odleglosci ponizej 30 cm od pracujacego urzadzenia
Urazy mechaniczne przy serwisowaniu AGD
Naprawy duzego AGD – lodowek, pralek, suszarek – wiaza sie z fizycznym wysilkiem i ryzykami mechanicznymi. Typowe urazy:
- Skaleczeina ostra blacha lub szklem (frontowe tafle pralek)
- Urazy przy dzwiganiu ciezkich urzadzen – normy dźwigania wedlug rozporządzenia MPiPS z 14 marca 2000 r. – mężczyzni do 50 kg okazjonalnie
- Oparzenia przy kontakcie z elementami grzewczymi lub silnikami
- Urazy oczu od odpryskow przy wierceniu lub szlifowaniu
Srodki ochrony indywidualnej dla technika serwisanta: rekawice robocze odporne na skaleczenia, okulary ochronne przy pracach z narzedzia wibracyjnymi i przy wierceniu, obuwie z podnoskiem przy serwisowaniu ciezkich urzadzen AGD.
Ergonomia stanowiska naprawczego
Precyzyjna praca przy podzespołach elektronicznych pod lupa i przy stolach serwisowych to zagrożenia ergonomiczne, ktore moga prowadzic do chorob zawodowych. Pracodawca musi zapewnic:
- Stol serwisowy z regulacja wysokosci (work position: przy siedzeniu 70-75 cm, przy staniu 90-95 cm)
- Lupa lub mikroskop serwisowy o odpowiednim powiekszeniu – redukuja nadmierne naprezanie miezni oczu i szyi
- Krzeslo z regulacja i wsparciem dla pleców przy dlugolotrzalej pracy
- Minimum 500 lux oswietlenia na stoliku serwisowym (praca precyzyjna – PN-EN 12464-1)
- Przerwy od pracy precyzyjnej co godzine – 5-10 minutowa przerwa z mozliwoscia zmiany pozycji
Obowiazki pracodawcy w serwisie elektroniki – dokumentacja BHP
Serwis elektroniki jako pracodawca musi prowadzic:
- Ocena ryzyka zawodowego dla stanowiska technik serwisanta uwzgledniajaca zagrożenia elektryczne, chemiczne, mechaniczne i ergonomiczne
- Potwierdzenie uprawnien elektrycznych pracownikow (swiadectwa kwalifikacyjne SEP)
- Rejestr substancji chemicznych uzywanych w serwisie z dostepem do kart charakterystyki
- Instrukcja BHP dla stanowiska lutowniczego i instrukcja BHP przy pracy z napiecia elektrycznym
- Dokumentacja szkolen BHP – wstepne i okresowe co 3 lata dla pracownikow fizyczno-technicznych
Pomocne beda gotowe wzory dokumentow z bhpomocnik.pl – sprawdz Ocene Ryzyka Zawodowego dla Pomocnika Mechanika jako punkt wyjscia dla technikow serwisowych. Uzupelnij ja o Ocene Ryzyka dla Inżyniera Utrzymania Ruchu przy robotnikach technicznych wserwisie AGD. Dla calej firmy niezbedny bedzie wzor Zarządzenia w sprawie instrukcji BHP.
Podsumowanie
BHP w serwisie elektroniki i AGD to zagrożenia elektryczne (porazenie, kondensatory), chemiczne (topniki, rozpuszczalniki, opary lutowania), promieniowanie i urazy mechaniczne. Pracodawca musi zapewnic pracownikom uprawnienia elektryczne, srodki ochrony, instrukcje BHP i kompletna dokumentacje. Nawet maly serwis naprawczy jest objety pelna kontrola PIP – zadbaj o dokumenty, nim inspektor zapuka do drzwi.
Dokumentacja BHP dla Twojego serwisu – pobierz gotowe wzory
Na bhpomocnik.pl znajdziesz gotowe dokumenty BHP dostosowane do branzy techniczno-serwisowej. Pobierz Ocene Ryzyka dla Pomocnika Mechanika, Ocene Ryzyka dla Inżyniera Utrzymania Ruchu i Oswiadczenie o odbyciu szkolenia BHP. Dokumenty redagowalne, aktualne z przepisami i gotowe do natychmiastowego wdrozenia w Twoim serwisie.