Wypadki na budowie stanowią w Polsce największy odsetek wypadków śmiertelnych przy pracy spośród wszystkich branż. Upadek z rusztowania, potrącenie przez maszynę budowlaną, zasypanie w wykopie – każde z tych zdarzeń wynika z braku organizacji placu budowy, a nie tylko z pecha. BHP na budowie i organizacja placu to konkretne obowiązki prawne inwestora, kierownika budowy i generalnego wykonawcy, których zaniedbanie grozi odpowiedzialnością karną z art. 220 KK.
Plan BIOZ – kiedy obowiązkowy i co musi zawierać
Kiedy inwestor musi zlecić sporządzenie planu BIOZ
- Plan BIOZ (bezpieczeństwo i ochrona zdrowia) – obowiązkowy gdy przewidywany czas robót przekracza 30 dni roboczych przy jednoczesnym zatrudnieniu powyżej 20 pracowników lub gdy łączna liczba osobodni robót przekracza 500
- Plan BIOZ obowiązkowy zawsze – gdy roboty obejmują prace szczególnie niebezpieczne: prace na wysokości powyżej 5 m, roboty ziemne przy wykopach głębszych niż 1,5 m, prace rozbiórkowe, prace z materiałami niebezpiecznymi
- Plan BIOZ sporządza – projektant (kierownik projektu) lub na zlecenie inwestora specjalista BHP z uprawnieniami budowlanymi
- Plan BIOZ jest częścią dokumentacji projektowej – inwestor przekazuje go wykonawcy przed rozpoczęciem robót
- Kara za brak planu BIOZ: grzywna do 30 000 zł dla inwestora, nakaz wstrzymania robót przez inspektor nadzoru budowlanego
Zawartość planu BIOZ
- Opis wymagań dotyczących bezpieczeństwa i ochrony zdrowia przy realizacji robót – w podziale na fazy i etapy
- Zestawienie prac szczególnie niebezpiecznych i środki zapobiegawcze
- Informacja o planowanej liczbie pracowników i podwykonawców
- Plan zagospodarowania placu budowy z zaznaczeniem stref zagrożeń, dróg ewakuacyjnych, lokalizacji apteczki i hydrantu
- Wskazanie koordynatora BHP jeśli przewiduje się więcej niż jednego wykonawcę
Prace szczególnie niebezpieczne wymagające pisemnych zezwoleń na placu budowy: prace szczególnie niebezpieczne – zezwolenia i nadzór. Dokumentacja projektowa i plan zagospodarowania: plan BIOZ – wymagania i zawartość.
Koordynator BHP na budowie
- Koordynator ds. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia – obowiązkowy gdy na budowie jednocześnie pracuje więcej niż jeden wykonawca (art. 208 KP)
- Wyznacza go inwestor – może to być kierownik budowy jeśli spełnia wymagania, lub odrębna osoba z uprawnieniami
- Zadania koordynatora: koordynacja działań BHP między wykonawcami, kontrola przestrzegania planu BIOZ, reagowanie na zagrożenia, kontakt z PIP w razie wypadku
- Koordynator nie zastępuje kierownika budowy – obaj działają równolegle, koordynator skupia się wyłącznie na BHP
- Brak koordynatora przy wielowykonawczej budowie – mandat PIP i odpowiedzialność za wypadki zatrudnionych przez podwykonawców
Ogrodzenie i oznakowanie placu budowy
- Ogrodzenie placu budowy – minimalna wysokość 1,5 m, szczelne w miejscach sąsiadujących z chodnikiem i drogą
- Tablica informacyjna przy wejściu – obowiązkowa: dane inwestora, wykonawcy, kierownika budowy, inspektora nadzoru, koordynatora BHP, numer pozwolenia na budowę
- Strefy zagrożeń – wyznakowanie taśmą lub barierkami: strefa pracy żurawia (zasięg + 6 m), strefy rusztowań zewnętrznych, strefy wykopów
- Drogi komunikacyjne – minimalna szerokość 3,5 m dla pojazdów, wyraźne oznakowanie skrzyżowań z pieszymi
- Zakaz wstępu dla osób nieuprawnionych – tablice „BUDOWA – WSTĘP WZBRONIONY” co 50 m na ogrodzeniu
Obowiązki kierownika budowy w zakresie BHP
- Kierownik budowy odpowiada za organizację pracy w sposób bezpieczny – art. 22 Prawa budowlanego i przepisy BHP
- Instruktaż stanowiskowy dla każdego pracownika przed przystąpieniem do pracy – udokumentowany podpisem
- Środki ochrony zbiorowej – priorytet przed indywidualną: siatki bezpieczeństwa, balustrady przy krawędziach, przykrycia wykopów
- Codzienna kontrola stanu rusztowań i zabezpieczeń przed upadkiem z wysokości – wpis do dziennika budowy
- Przerwanie robót przy zagrożeniu życia – prawo i obowiązek, bez sankcji cywilnej ze strony inwestora (art. 210 KP)
Wypadek przy pracy na budowie – obowiązki kierownika i pracodawcy: wypadek przy pracy – procedury i dokumentacja. BHP przy pracach na rusztowaniu zewnętrznym: BHP przy pracy z drabiną i rusztowaniem.
Środki ochrony indywidualnej na placu budowy
- Kask budowlany (EN 397) – obowiązkowy dla wszystkich osób wchodzących na teren budowy (pracownicy, podwykonawcy, inspektor, inwestor)
- Kamizelka odblaskowa (EN ISO 20471 kl. 2) – przy pracy w strefie ruchu maszyn i pojazdów
- Obuwie bezpieczne S3 (ze stalowym noskiem i wkładką antyperforacyjną) – przy robotach ziemnych, murarskich, transportie materiałów
- Szelki bezpieczeństwa (EN 361) z amortyzatorem – przy pracy na wysokości powyżej 1 m bez balustrady
- Rękawice robocze – przy murowaniu, transporcie, pracach z drutem zbrojeniowym
Dobór i dokumentacja środków ochrony indywidualnej na budowie: odzież robocza i środki ochrony indywidualnej. BHP przy pracach rozbiórkowych jako część organizacji budowy: BHP przy pracach rozbiórkowych i wyburzeniach.
Dokumentacja BHP na placu budowy
- Dziennik budowy – obowiązkowy dla każdej budowy wymagającej pozwolenia, wpisy BHP: kontrole rusztowań, wypadki, polecenia inspekcyjne
- Rejestr poleceń wydanych w formie pisemnej dla prac szczególnie niebezpiecznych
- Dokumentacja szkoleń BHP – karty instruktażu ogólnego i stanowiskowego dla każdego pracownika
- Rejestr wypadków i zdarzeń potencjalnie wypadkowych – każde zdarzenie, nie tylko te ze skutkiem urazu
- Protokoły odbioru rusztowań i środków zbiorowej ochrony przed upadkiem
Dokumentacja BHP dla stanowisk na budowie: Cieśla – ocena ryzyka zawodowego, Cieśla szalunkowy – ocena ryzyka zawodowego. Specjalista BHP na budowie: Specjalista BHP – ocena ryzyka zawodowego.
Podsumowanie
BHP na budowie i organizacja placu budowy opierają się na trzech filarach: plan BIOZ (inwestor zleca, zanim wejdą pracownicy), koordynator BHP (przy każdej wielowykonawczej inwestycji) i ogrodzenie z tablicą informacyjną (obowiązkowe od pierwszego dnia). Kierownik budowy ponosi osobistą odpowiedzialność karną za zorganizowanie pracy w sposób narażający pracowników na niebezpieczeństwo – art. 220 KK, kara do 3 lat pozbawienia wolności. Wypadki budowlane są w Polsce największą kategorią śmiertelnych wypadków przy pracy i niemal każdy ma swoje źródło w zaniedbaniach organizacyjnych.
Dokumentacja BHP z BHPomocnik
Gotowe dokumenty BHP dla budownictwa: Cieśla – ocena ryzyka zawodowego, Cieśla szalunkowy – ocena ryzyka zawodowego. Specjalista BHP na każdej budowie: Specjalista BHP – ocena ryzyka zawodowego. Wejdź na bhpomocnik.pl.