Pylica krzemowa (silicosis) to choroba zawodowa układu oddechowego ujęta w pozycji 3.1 wykazu chorób zawodowych (Rozporządzenie RM z 30.06.2009 r.). Etiologia: wdychanie pyłu krzemionki krystalicznej (kwarcu, krystobalitu, trydymitu) frakcji respirabilnej (poniżej 10 μm). Narażenie zawodowe: górnictwo (kopalnie węgla, rud), kamieniarstwo, odlewnictwo, ceramika, produkcja szkła, budownictwo (cięcie betonu i piaskowca), sandblasting. Wartość NDS dla pyłu krzemionki krystalicznej frakcji respirabilnej wynosi 0,1 mg/m3 (Rozporządzenie MRPiPS z 12.06.2018 r.) - jedna z niższych wartości NDS. IARC klasyfikuje krzemionkę krystaliczną wdychaną jako kancerogen grupy 1 (rak płuc). Mechanizm: aktywacja makrofagów alweolarnych, zwłóknienie tkanki płucnej, guzki krzemowe. Postacie: ostra (po wysokim narażeniu, przebieg w miesiącach), klasyczna (po 10-20 latach), przyspieszona (5-10 lat). Brak swoistego leczenia choroby. Profilaktyka: zwilżanie procesów, wentylacja miejscowa, kabiny operatorów, SOI - półmaski FFP3, badania profilaktyczne RTG klatki piersiowej. BHPomocnik dostarcza wzory dokumentów dla zakładów narażonych na pył kwarcowy.