Pracownicy sezonowi, tymczasowi i dorywczy mają takie same prawa w zakresie BHP jak pracownicy stali. Krótki czas zatrudnienia nie zwalnia pracodawcy z obowiązku przeprowadzenia szkoleń, zapewnienia środków ochrony indywidualnej czy badań lekarskich. Pracodawcy często popełniają tu błąd, który kończy się mandatem PIP do 30 000 zł lub odpowiedzialnością odszkodowawczą po wypadku przy pracy.
Szkolenie BHP pracownika sezonowego – kiedy i co obejmuje
Pracodawca ma obowiązek przeprowadzić szkolenie BHP przed dopuszczeniem pracownika sezonowego do pracy – nawet jeśli zatrudnienie trwa tylko kilka dni. Obowiązek wynika z art. 2373 Kodeksu pracy i nie ma wyjątków dla krótkoterminowego zatrudnienia.
Zakres szkolenia wstępnego BHP dla pracownika sezonowego
- Instruktaż ogólny BHP – przeprowadza służba BHP lub osoba wyznaczona przez pracodawcę (min. 3h)
- Instruktaż stanowiskowy BHP – przeprowadza bezpośredni przełożony, kończy się sprawdzianem znajomości (min. 8h dla prac prostych, więcej dla złożonych)
- Dokumentacja szkolenia – karta szkolenia i oświadczenie podpisane przez pracownika
- Szkolenie musi uwzględniać specyficzne zagrożenia pracy sezonowej – np. przy zbiorach: ostrza, opary pestycydów, ekspozycja na słońce
Pobierz gotowy wzór oświadczenia o odbyciu szkolenia BHP – niezbędny dokument po każdym szkoleniu wstępnym.
Badania lekarskie pracownika sezonowego – obowiązek, nie opcja
Pracodawca musi skierować każdego pracownika sezonowego na badania wstępne przed dopuszczeniem do pracy. Skierowanie wystawia pracodawca i musi zawierać informacje o zagrożeniach na danym stanowisku. Koszt badań ponosi pracodawca. Nie ma możliwości legalnego pominięcia badań ze względu na krótki czas zatrudnienia – art. 229 KP nie przewiduje wyjątków.
Kiedy badania mogą być wcześniejsze
- Pracownik sezonowy, który pracował u tego samego pracodawcy w poprzednim sezonie, może być ponownie dopuszczony do pracy bez nowych badań, jeśli nie minął termin ważności poprzednich orzeczeń i warunki pracy nie uległy zmianie (art. 229 §1a KP)
- Pracownik przenoszony od innego pracodawcy na to samo stanowisko może przedstawić aktualne orzeczenie – pracodawca może honorować je po ocenie warunków
- Przy pracach szczególnie niebezpiecznych (np. praca na wysokości, w narażeniu na pestycydy) wyjątki nie obowiązują – zawsze wymagane nowe badania
Sprawdź szczegółowo, jak kierować pracowników na badania lekarskie i kto ponosi koszty.
Ocena ryzyka zawodowego dla prac sezonowych
Pracodawca zatrudniający pracowników sezonowych musi posiadać aktualną ocenę ryzyka zawodowego dla stanowisk, na których oni pracują. Ocena ryzyka musi uwzględniać specyfikę pracy sezonowej – inne zagrożenia latem (upał, ekspozycja na UV, owady) i zimą (niskie temperatury, śliskie powierzchnie, ograniczona widoczność).
- Ocena ryzyka dla każdego stanowiska pracy sezonowej – aktualizowana co najmniej raz w roku lub przy zmianie warunków
- Uwzględnienie zagrożeń sezonowych: ekspozycja na promieniowanie UV, stres cieplny latem, warunki zimowe
- Informacja dla pracownika o wynikach oceny ryzyka – obowiązek wynikający z art. 226 KP
- Dokumentacja ryzyka przechowywana przez cały okres zatrudnienia i min. 10 lat po jego zakończeniu
Dowiedz się, jak przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego krok po kroku.
Środki ochrony indywidualnej dla pracownika sezonowego
Pracodawca ma obowiązek bezpłatnie zapewnić środki ochrony indywidualnej każdemu pracownikowi sezonowemu – tak samo jak pracownikom stałym. Środki muszą być odpowiednie do zagrożeń stwierdzonych w ocenie ryzyka zawodowego. Pracownik nie może być obciążony kosztem zakupu PPE.
- Obuwie robocze i odzież robocza dostosowane do warunków pracy (lato/zima, teren, warunki mokre)
- Rękawice ochronne odpowiednie do rodzaju pracy (mechaniczne, chemiczne, cieplne)
- Środki ochrony głowy (hełm lub czapka z daszkiem przy ekspozycji na słońce)
- Ochrona przeciwsłoneczna przy pracy na otwartym terenie – UVA/UVB krem i odzież ochronna
- Ochronniki słuchu jeśli poziom hałasu przekracza 80 dB
Przeczytaj, jak prawidłowo dobierać i ewidencjonować środki ochrony indywidualnej.
Wypadek przy pracy pracownika sezonowego – co robi pracodawca
Pracownik sezonowy ma takie same prawa do świadczeń wypadkowych jak pracownik stały. W przypadku wypadku pracodawca ma obowiązek powołać zespół powypadkowy, sporządzić protokół powypadkowy i dokonać wpisu do rejestru wypadków. Zaniedbanie procedury powypadkowej grozi odpowiedzialnością karną.
- Niezwłoczne udzielenie pierwszej pomocy i wezwanie pogotowia jeśli konieczne
- Zabezpieczenie miejsca wypadku – zakaz zmiany układu do czasu ustalenia okoliczności
- Powołanie zespołu powypadkowego i sporządzenie protokołu w ciągu 14 dni
- Wpis do rejestru wypadków przy pracy – rejestr musi obejmować wszystkich pracowników w tym sezonowych
- Zgłoszenie ciężkiego wypadku do PIP niezwłocznie
Podsumowanie – BHP a praca sezonowa
Pracodawca zatrudniający pracowników sezonowych musi dopełnić identycznych obowiązków BHP co przy zatrudnieniu stałym. Szkolenie, badania lekarskie, środki ochrony, ocena ryzyka – to minimum, które musi być zapewnione przed pierwszym dniem pracy, niezależnie od długości umowy. Zaniedbania w tym zakresie grożą mandatem PIP do 30 000 zł i odpowiedzialnością cywilną w razie wypadku.
Dokumenty BHP dla pracodawców zatrudniających pracowników sezonowych
Gotowe wzory dokumentów BHP dla pracodawców sezonowych znajdziesz w sklepie bhpomocnik.pl. Dostępne są oceny ryzyka zawodowego, instrukcje stanowiskowe i dokumenty szkoleń, które pozwolą szybko skompletować dokumentację BHP przed rozpoczęciem sezonu.