Upadki z wysokości to od lat pierwsza przyczyna śmiertelnych wypadków przy pracy w Polsce. Pracownicy dekarze i monterzy pokryć dachowych są w grupie najwyższego ryzyka – praca na spadzistej lub śliskiej powierzchni, na krawędzi, przy niesprzyjającej pogodzie. BHP przy pracach dekarskich to obowiązek zabezpieczenia pracownika na każdym etapie – od wejścia na dach do schodzącej z niego koparki. W tym poradniku wszystkie wymagania i dokumentacja.
Podstawa prawna – prace na wysokości
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów BHP – § 105-110 (prace na wysokości)
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r. w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych
- Norma PN-EN 363 – systemy ochrony przed upadkiem z wysokości
- Praca na wysokości: praca powyżej 1 m od poziomu podłogi lub ziemi na otwartej przestrzeni
Systemy zabezpieczeń przed upadkiem
Ochrona zbiorowa – priorytet
- Balustrady i poręcze – przy krawędziach dachów płaskich, wymagana wysokość min. 1,1 m
- Siatki bezpieczeństwa typu S – montowane poziomo do 2 m pod poziomem pracy, przechwytują upadającego
- Rusztowania ochronne boczne – gdy brak możliwości zamontowania balustrad krawędziowych
- Platformy robocze – rusztowania z pełnym zabezpieczeniem krawędzi
- Zasada: środki zbiorowe zawsze przed indywidualnymi
Środki ochrony indywidualnej przed upadkiem
- Szelki bezpieczeństwa (uprząż) – obowiązkowe gdy nie można zastosować ochrony zbiorowej
- Linka bezpieczeństwa z amortyzatorem – maksymalna długość swobodnego upadku 1,75 m z amortyzatorem
- Urządzenie samozaciskowe na linie prowadzącej – dla prac z przemieszczaniem na dachu
- Punkt zakotwienia – wytrzymałość min. 10 kN, certyfikowany przez jednostkę notyfikowaną
- Rękawice antypoślizgowe, obuwie z podeszwą chroniącą na mokrych powierzchniach
Prace dekarskie to prace szczególnie niebezpieczne – wymagają specjalnych zezwoleń i nadzoru. Więcej o procedurach we wpisie o pracach szczególnie niebezpiecznych.
Dostęp na dach – drabiny i rusztowania
- Drabina przystawna – tylko do wejścia/zejścia, nie jako stanowisko pracy (kąt 65-75°, zabezpieczona przed ześlizgiem)
- Schody budowlane – przy długotrwałych pracach remontowych powyżej 4 m
- Wyłaz dachowy – krawędź zabezpieczona balustradą po obu stronach
- Haki dekarskie – przy pochyłych dachach pokrytych dachówką lub blachą, min. 1 na 5 m²
- Mostek komunikacyjny – przy dachu o nachyleniu powyżej 20°
Szczegółowe wymagania BHP dla drabin i rusztowań przenośnych – we wpisie o pracy z drabiną i rusztowaniem.
Plan BIOZ przy pracach dekarskich
- Plan BIOZ (Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia) – obowiązkowy gdy wykonuje prace więcej niż 1 podmiot lub praca trwa ponad 30 dni roboczych
- Dla dachu: diagram rozmieszczenia punktów asekuracyjnych, plan komunikacji na dachu, harmonogram prac
- Koordynator BHP na budowie – gdy pracują więcej niż 1 pracodawca jednocześnie
- Sporządza kierownik budowy lub odpowiedzialny pracodawca
Kiedy plan BIOZ jest obowiązkowy i co musi zawierać – we wpisie o planie BIOZ na budowie.
Warunki atmosferyczne – kiedy zakaz pracy
- Zakaz pracy na dachu przy wietrze powyżej 10 m/s (36 km/h) – ryzyko utraty równowagi i wywiewania materiałów
- Oblodzenie i mokra powierzchnia – bezwzględny zakaz bez dodatkowych zabezpieczeń (maty antypoślizgowe, siatki)
- Mgła ograniczająca widoczność poniżej 10 m – zakaz pracy na wysokości
- Burza z wyładowaniami – przerwa w pracach do ustąpienia zagrożenia
- Praca w nocy – tylko z odpowiednim sztucznym oświetleniem min. 50 lux
Materiały niebezpieczne przy pracach dekarskich
- Papa termozgrzewalna – palnik gazowy: ryzyko pożaru, oparzenia, wybuchu
- Lepik i asfalt na gorąco – temperatura do 250°C, ryzyko oparzeń kontaktowych i od par
- Pianka poliuretanowa – izocyjaniany są toksyczne dla dróg oddechowych
- Kleje i uszczelniacze – VOC, wentylacja wymuszona przy pracy w szczelnych zakamarkach
- Farby antykorozyjne do blach – ochrona oddechowa zgodna z kartą charakterystyki
Szkolenia i uprawnienia
- Instruktaż stanowiskowy przed pracą na dachu – obowiązkowy dla każdego pracownika
- Szkolenie z zakresu prac na wysokości – zakres obejmuje dobór i stosowanie sprzętu asekuracyjnego
- Przegląd sprzętu asekuracyjnego – przed każdym użyciem (wzrokowy) i co 12 miesięcy (przez uprawnionego)
- Badania lekarskie z adnotacją o braku przeciwwskazań do prac na wysokości
- Dekarz na wieżach i masztach – wymaga dodatkowego przeszkolenia do prac na wieżach i masztach
Wypadki przy pracach dekarskich
- Upadek z dachu – najczęstszy wypadek śmiertelny w budownictwie
- Przebicie przez świetlik lub słabe pokrycie (strop szklany, styropian)
- Wypadek przy opuszczaniu materiałów – niekontrolowane zsunięcie się na dole placu budowy
- Porażenie prądem przy pracach przy skrzynkach i instalacjach dachowych
- Postępowanie po wypadku – protokół powypadkowy BHP – terminy i dokumentacja
Podsumowanie
BHP przy pracach dekarskich wymaga przed wejściem pracownika na dach: planu pracy uwzględniającego nachylenie i typ pokrycia, systemów asekuracyjnych (balustrada lub szelki z punktem asekuracyjnym 10 kN), instruktażu stanowiskowego i weryfikacji stanu zdrowia. Warunki pogodowe decydują o możliwości pracy – wiatr powyżej 10 m/s to bezwzględny zakaz. Inspektor PIP na budowie dachowej sprawdza w pierwszej kolejności punkty kotwienia i zapiętość uprzęży – zadbaj o to przed każdym wejściem na dach.
Dokumentacja BHP z BHPomocnik
Oceny ryzyka zawodowego dla pracowników budowlanych na wysokości: Cieśla – Ocena Ryzyka Zawodowego. Instrukcja do prac na wieżach i masztach: Prace na wysokości na wieżach i masztach. Wejdź na bhpomocnik.pl.